Linux Boot Süreci

1. Donanım ve Üretici Yazılımı (BIOS/UEFI) Süreç donanım seviyesinde başlar. POST (Power-On Self-Test): İşlemci (CPU), RAM ve giriş/çıkış ay...

1. Donanım ve Üretici Yazılımı (BIOS/UEFI)

Süreç donanım seviyesinde başlar.
POST (Power-On Self-Test): İşlemci (CPU), RAM ve giriş/çıkış aygıtları kontrol edilir.
UEFI vs BIOS: Modern sistemlerde UEFI, disk üzerindeki EFI Sistem Bölümündeki (ESP) .efi dosyalarını doğrudan okur. Eski BIOS ise diskin ilk 512 baytındaki MBR (Master Boot Record) kodunu çalıştırır.

Hata Noktası: Donanım arızaları veya "Boot Device Not Found" hataları burada yaşanır.

2. Önyükleyici Aşaması (GRUB2)

Sistemin yazılımsal olarak kontrolü ele aldığı ilk noktadır.Aşamalar: GRUB önce disk sürücülerini yükler (Stage 1), ardından yapılandırma dosyasını (grub.cfg) okur (Stage 2).
Kernel Parametreleri: Boot menüsünde e tuşuna basarak çekirdek satırına müdahale edilebilir (Örn: rd.break veya init=/bin/bash ile şifre sıfırlama).

Dosyalar: /boot/grub2/grub.cfg ve /etc/default/grub.

3. Çekirdek (Kernel) Yükleme

Kernel, kendi kendini açan (self-extracting) bir dosyadır.
vmlinuz: Sıkıştırılmış çekirdek dosyasıdır. Belleğe (RAM) yerleşir, işlemciyi korumalı moda geçirir ve donanım sürücülerini (CPU, RAM, PCI) başlatır.
Hata Noktası: "Kernel Panic" genellikle çekirdeğin donanımla iletişim kuramadığı bu aşamada gerçekleşir.

4. initramfs / initrd (Geçici Kök Dizini)

En kritik "sorun çözme" katmanıdır. Çekirdek henüz diski göremez; bu yüzden RAM içinde geçici bir dosya sistemi (initramfs) oluşturulur.
Modüler Sürücüler: Disk denetleyicileri (SATA, SCSI, NVMe) ve dosya sistemi sürücüleri (EXT4, XFS) burada yüklenir.
LVM & RAID: Eğer kök dizini LVM veya RAID üzerindeyse, bu yapılar burada aktif edilir.

Switch Root: Gerçek kök dizini (/) bulunduğunda, geçici RAM sistemi boşaltılır ve kontrol gerçek diske devredilir.

5. systemd Başlatılması (PID 1)

Kernel, /sbin/init dosyasını (modern sistemlerde systemdye sembolik linktir) çalıştırır.
Ünite Yönetimi: systemd sadece servisleri değil; mount noktalarını (.mount), cihazları (.device) ve soketleri (.socket) yönetir.

Bağımlılık Çözme: Servisleri birbirini beklemeden paralel olarak başlatır (hızlı boot sebebi budur).

6. Hedefler (Targets) ve Servisler

Linux'ta "Runlevel" kavramının yerini "Targets" almıştır.
Default Target: Genelde graphical.target (GUI) veya multi-user.target (CLI) olarak ayarlıdır.

Süreç: systemd sırasıyla ağ yapılandırmasını, dosya sistemlerinin tam bağlanmasını (/etc/fstab) ve uygulama servislerini (Apache, MySQL, SSH) başlatır.

Aşama	Belirti	Çözüm Yolu
GRUB	grub> komut satırı	boot bölümü silinmiş veya grub.cfg hatalı. grub2-mkconfig ile tamir gerekebilir.
initramfs	dracut# veya Warning: /dev/root does not exist	Sürücü eksikliği veya disk UUID değişimi. dracut -f ile imaj yeniden oluşturulmalı.
systemd	Welcome to emergency mode!	Genelde /etc/fstab içinde yanlış bir disk tanımlanmıştır. mount -o remount,rw / ile dosya düzenlenmeli.
Login	Giriş yaptıktan sonra siyah ekran	Grafik sürücüsü (Nvidia/AMD) veya Xorg/Wayland hatası.

Ek Bilgi: Eğer sistemin neden yavaş açıldığını analiz etmek isterseniz, sistem açıldıktan sonra systemd-analyze blame komutunu kullanarak hangi servisin kaç saniye harcadığını görebilirsiniz.